Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü arasında yaşanmış, kulaktan kulağa yayılan ve nesilden nesile aktarılan ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki hüzünlü aşk hikayesi, bilimsel bir çalışmayla gün yüzüne çıkarıldı. Bu önemli kültürel mirasın derinliklerine inen proje, türkülerin zaman içindeki değişimini ve korunmasının önemini bir kez daha gözler önüne serdi.
Türk Dilinin Zenginliği ‘Al Fadimem’ Türküsü Araştırmasıyla Keşfedildi
TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nden 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir, tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında dikkat çekici bir çalışmaya imza attı. “Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği” başlıklı proje, Türk halk müziğinin önemli bir parçası olan Al Fadimem türküsünün kökenlerini, ilk sözlerini ve gerçek hikayesini birinci elden kaynaklarla derlemeyi amaçladı. Bu çalışma, halk kültürünün yaşayan birer taşıyıcısı olan türkülerdeki söz ve anlam kaymalarını anlamak adına büyük önem taşıyor.
Gerçek Aşk Hikayesi: Fadime ve Efe Kadir’in Kaderi
Araştırma ekibi, ‘Al Fadimem’ türküsünün kahramanları Fadime Bostan ve Efe Kadir ile aynı dönemde yaşamış akrabaları ve komşularıyla yapılan derinlemesine görüşmeler sonucunda, türkünün ardındaki trajik öyküyü ortaya çıkardı. Hikayeye göre, yetim ve maddi durumu yetersiz olan Efe Kadir, sevdiği Fadime ile evlenmek için onu kaçırma kararı aldı. Fadime de gönüllü olarak bu kaçışa razı oldu. Ancak o dönemde yasal yaş sınırının altında görülen Fadime’nin durumu, aile şikayeti üzerine Efe Kadir’in hapse girmesine neden oldu. Bu acı ayrılık, Fadime’nin başka biriyle evlendirilmesiyle perçinlendi. Efe Kadir’in cezaevinde yaşadığı derin üzüntü ve özlem, dillere dolanan türkülere dönüştü ve ‘Al Fadimem’ de bu acı dolu duyguların bir yansıması olarak ortaya çıktı.
40 Yıllık Ses Kaydı Projeye Işık Tuttu
Projenin en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden alınmış 40 yıllık bir ses kaydının bulunması oldu. 1985 yılında, Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını kendi sesiyle okuduğunu ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireylerinin özenle sakladığı bu kayıt, ‘Al Fadimem’ türküsünün günümüze ulaşan ilk sözlerini tespit etmek için paha biçilmez bir kaynak niteliği taşıyor. Saha çalışmaları ve bu tarihi ses kaydı sayesinde, günümüzde bilinen sözlerinden farklılaşan ve daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtalar da gün yüzüne çıkarıldı. Bu bulgular, kültürel mirasımızın aktarım sürecindeki değişimleri somut verilerle kanıtlar nitelikte.
Teknolojifikir.com.tr olarak, bu denli değerli bir kültürel mirası gün ışığına çıkaran projeyi ve emeği geçen herkesi tebrik ediyoruz. ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek hikayesinin aydınlanması, halk müziğimizin derinliğini ve geçmişimizin izlerini sürmek adına bizlere önemli ipuçları sunuyor. Bu tür araştırmaların çoğalması, kültürel değerlerimizin korunmasına ve gelecek nesillere doğru bir şekilde aktarılmasına büyük katkı sağlayacaktır.
