E-Ticarette Gizlenen Dev Maliyet: İade Süreçleri Üretimden Pahalıya Patlıyor
Teknolojifikir.com.tr olarak, e-ticaretin sunduğu kolaylıkların ardında yatan karmaşık gerçekleri mercek altına almaya devam ediyoruz. Günümüzde tüketiciler için vazgeçilmez hale gelen ‘tek tıkla iade’ imkanı, hem işletmeler hem de gezegenimiz için ciddi bir lojistik ve maliyet yükü oluşturuyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, hızla büyüyen ve giderek daha fazla önem kazanan iade ekonomisinin hem finansal hem de çevresel boyutlarını çarpıcı verilerle ortaya koydu.
İade Süreci: Üretim Maliyetini Bile Geride Bırakıyor
Dr. Pala’nın analizlerine göre, birçok üründe yaşanan iade süreci, tek bir ürünün üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel gider anlamına geliyor. Bu durum, bazı firmaları iade edilen ürünleri tekrar satışa sunmak yerine imha etme yoluna itebiliyor. Bu da hem kaynak israfına hem de ciddi bir çevresel ayak izine neden oluyor. Çevrimiçi alışverişin hayatımızın merkezine yerleşmesiyle birlikte, tüketicilere sunulan iade kolaylığı, lojistik sektörü için adeta bir sınav niteliği taşıyor.
Özellikle giyim sektöründe gözlemlenen yüksek iade oranları, ‘Tersine Lojistik’ kavramını daha da ön plana çıkarıyor. Dr. Pala, basit bir iade işleminin dahi, ürünün üretim maliyetini aşan operasyonel bir yüke ve önemli bir karbon salınımına yol açabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Bu süreçlerin etkin bir şekilde yönetilmesi, sürdürülebilirlik açısından hayati önem taşıyor.
Tek Bir İadenin Lojistik Yolculuğu ve Gizli Maliyetler
Bir ürünün müşteriden alınıp depoya geri dönmesi, oldukça katmanlı bir lojistik operasyonunu tetikliyor. Toplama, taşıma, titiz bir kalite kontrol süreci, yeniden paketleme ve stoklama gibi adımlar, bu süreci oldukça maliyetli hale getiriyor. Dr. Pala, bu durumu şöyle açıklıyor: “Örneğin, bir kazağın üretim süreci, genellikle ölçek ekonomileri sayesinde daha uygun maliyetlidir. Ancak iade edilen bir ürün için gerçekleştirilen işlemler, tekil olarak ele alındığında çok daha yüksek maliyetlere ulaşıyor. Bu maliyet baskısı, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri tekrar satışa hazırlama zahmetine katlanmak yerine imha etme seçeneğine yöneltiyor.”
Görünmeyen Karbon Yükü: Tüketici Konforunun Çevresel Bedeli
Tüketicilerin iade taleplerinde en sık dile getirdiği nedenlerden biri olan ‘beden uyuşmazlığı’, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde ciddi çevre kirliliğine yol açabiliyor. Dr. Pala, tüketicinin ‘uymazsa geri gönderirim’ rahatlığının arkasında yatan görünmeyen karbon ayak izini vurguluyor. Bir ürünün kargo ile toplanma merkezlerine, ardından ayrıştırma ve kalite kontrol birimlerine taşınması, yeniden paketlenmesi ve tekrar stoklanması gibi süreçler, önemli miktarda enerji tüketimine ve karbon salınımına neden oluyor.
Özellikle moda perakendesinde, bir ürünün tekrar tekrar gönderilip iade edilmesi, ilk sevkiyattaki karbon emisyonunu dahi aşabiliyor. Bu durum, sektörde ciddi bir ekolojik yük oluşturuyor. Tüketicinin normal gördüğü bir iade kararı, aslında arka planda önemli bir çevresel maliyet yaratıyor ve iade ekonomisi süreçlerinin sürdürülebilirlik perspektifiyle yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılıyor.
Çözüm Stratejik İyileştirmede Yatıyor
Dr. Pala, bu karmaşık sorunun çözümünün stratejik iyileştirmelerden geçtiğini belirtiyor. Tersine lojistik süreçlerinin dikkatli ve düzenli bir şekilde planlanmasıyla risklerin minimize edilebileceğini vurguluyor. Taşıma planlamasının optimize edilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve geri dönüşüm altypyapısının güçlendirilmesi gibi adımların önemine değiniyor. Doğru yönetilen bir tersine lojistik sistemi, hem operasyonel verimliliği artırıyor hem de sürdürülebilirlik hedefleriyle tam uyum sağlıyor. Teknolojifikir.com.tr olarak, bu alandaki gelişmeleri yakından takip etmeye devam edeceğiz.
